De lokroep der Sirenen

De roep dat de samenleving van het slot moet en de terrassen weer open, klinkt steeds luider. Niet alleen horecaondernemers zeggen het, ook veel burgemeesters lijken inmiddels overstag.

Iedereen die dit ook vindt, zou ik toch het volgende willen vragen.

Stel u krijgt kanker. Ik hoop het niet natuurlijk, maar dagelijks krijgen mensen dat te horen. Stel. Zou u dan degene willen zijn tegen wie de artsen moeten zeggen: we kunnen u helaas niet opereren, omdat onze ic’s vol liggen met coronapatiënten?

Niemand wil degene zijn tegen wie dat gezegd wordt.

Dat is de reden dat we koste wat kost moeten voorkomen dat onze ziekenhuizen en ic’s weer volstromen met coronapatiënten en ons zorgstelsel instort. Op dit moment, nu de besmettingscijfers weer oplopen en de piek van de derde golf nog niet is bereikt, is dat toch belangrijker dan dat mensen weer een biertje kunnen drinken op een terras.

Burgemeesters hebben tot taak die boodschap ondubbelzinnig over het voetlicht te brengen, en regels te handhaven. Hoe moeilijk de horeca het ook heeft en hoe lastig dat misschien ook is.

Maar klopt het door horecaondernemers veel gebruikte argument dan niet, dat de mensen die nu ongecontroleerd in parken samendrommen op hun terras veel beter gereguleerd kunnen worden?

Ik vraag het mij af. Park en terras zijn volgens mij geen communicerende vaten. De druk op het park wordt niet automatisch verlicht als terrassen weer opengaan, laat staan dat parken dan vanzelf weer zouden leegstromen. De kans is groot dat het gewoon op nog meer plaatsen druk wordt.

En mensen zitten niet alleen op een terras. Ze moeten er eerst naar toe en daarna (vaak met een flinke slok op, wat het alleen maar erger maakt) ook weer van af. Dat vermeerdert het aantal verkeersbewegingen, en dat is precies wat je niet wilt nu het virus opnieuw om zich heen grijpt.

Luister dus niet naar de zang van de Sirenen. Je hoeft je niet als Odysseus vast te binden aan de mast. Maar blijf gewoon nog even thuis.

Waarom ik geen rechtspopulist ben

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van afgelopen woensdag behaalden de rechtspopulistische PVV, FvD, JA21 en BBB samen 29 zetels. Dat laat andermaal zien dat deze stroming allang geen folkloristisch verschijnsel meer is, maar een politieke kracht waarmee serieus rekening moet worden gehouden omdat zij een substantieel deel van het Nederlandse electoraat vermoedelijk blijvend aan zich zal binden.

Een opvallend kenmerk van dit rechtspopulisme is dat het de grote problemen van deze tijd, of het nu gaat om de coronapandemie of om klimaatverandering, ontkent of toch op zijn minst bagatelliseert.

Waar dit toe leidt hebben we kunnen zien in bijvoorbeeld de Verenigde Staten of Brazilië, allebei landen waar een populistische president aan het roer stond (Trump) of staat (Bolsonaro) die corona als een onschuldig griepje ziet. Nergens was het aantal besmettingen zo groot en liepen de dodencijfers als gevolg van corona zo hoog op als juist in deze twee landen. En in Nederland is het FvD-voorman Thierry Baudet die gedurende zijn hele verkiezingscampagne maar op een punt hamerde, namelijk dat Nederland weer “open” moest. Wel op een moment dat besmettelijker varianten van het virus overal oprukken en de besmettingen weer hand over hand toenemen. Niet erg verstandig, dus.

En dan de klimaatverandering. Of ze nu Trump heten, Baudet of Wilders, overal ter wereld ontkennen populisten, tegen elke evidentie en tegen alle dringende waarschuwingen van serieuze klimaatwetenschappers in, dat ook de opwarming van de aarde een groot probleem is dat de hoogste politieke prioriteit verdient.

Voor geen enkel serieus vraagstuk hebben de rechtspopulisten een oplossing.

Neem de opvang van vluchtelingen. Rechtspopulisten houden niet van vluchtelingen en willen ze zoveel mogelijk weren. Maar door de opwarming van de aarde zullen de aantallen vluchtelingen in de toekomst alleen maar verder toenemen. Op dit ogenblik leeft 50% van de wereldbevolking in overstromingsgevoelige delta- en kustgebieden. De verwachting is dat dit percentage in 2050 gestegen zal zijn tot 70%. Door de klimaatverandering zal een groot deel van de wereldbevolking in de toekomst steeds meer te maken krijgen met levensbedreigende overstromingen. Vaak ook nog in landen die veel te arm zijn en over te weinig materiële middelen beschikken om aan de dreiging van een stijgende zeespiegel en buiten hun oevers tredende rivieren effectief het hoofd te kunnen bieden. Daardoor zullen klimaatvluchtelingenstromen ontstaan die in omvang de huidige vluchtelingenstromen vele malen zullen overtreffen. De ontwrichtende werking daarvan kan nauwelijks worden overschat.

Maar het klimaatprobleem oplossen? Dat willen de rechtspopulisten niet.

Hoe kan het dan dat rechtspopulisten als Trump, of Wilders, of Baudet, die eigenlijk nergens een oplossing voor hebben, toch zo populair zijn?

Een van de factoren die daarbij een rol spelen is een groeiende sociale onzekerheid door de globalisering en de opkomst van het neoliberalisme dat zorgde voor een terugtredende overheid, bezuinigingen op sociale voorzieningen en een nadruk op zelfredzaamheid, waardoor steeds meer mensen buiten de boot vielen. Tegelijkertijd zagen we dat ook de sociaaldemocratie dat neoliberalisme omarmde en daarmee haar eigen achterban in de steek liet. En vervolgens op haar beurt door die eigen achterban in de steek werd gelaten. In de periodes dat PvdA en VVD in één kabinet zaten, is de PvdA veel van haar vaste kiezers kwijtgeraakt.

Maar als het zo is dat een groot deel van de traditionele PvdA-stemmers zich in die partij niet langer herkent, waarom, zou je je kunnen afvragen, profiteert dan bijvoorbeeld de SP daar niet van?

Dat komt omdat groeiende sociale onzekerheid ook de angst voor de “vreemdeling” voedt, die dan gezien wordt als een concurrent op de arbeidsmarkt en een bedreiging van de eigen identiteit. En terwijl een partij als de SP te fatsoenlijk is om die kaart te spelen, gaan de rechtspopulisten hier vol op het orgel. Het giftige amalgaam van sociale onzekerheid en vreemdelingenangst en -haat is de voedingsbodem waarop het rechtspopulisme gedijt.

Zolang die voedingsbodem bestaat, zijn we er nog niet van af.

Zolderkamercommunist

 

Wie de politiek in ons land een beetje volgt zal het niet zijn ontgaan dat de SP van Lilian Marijnissen inmiddels alweer maandenlang overhoop ligt met haar eigen jongerenafdeling Rood die zou zijn geïnfiltreerd door ‘geradicaliseerde zolderkamercommunisten’. Gevaarlijke types die, als we algemeen secretaris van de SP Arnout Hoekstra mogen geloven, niets liever zouden willen dan de bevolking bewapenen om een burgeroorlog te ontketenen.

Niet handig zo vlak voor de verkiezingen.

In werkelijkheid ligt het allemaal een stuk genuanceerder, maar dat terzijde.

Geradicaliseerde zolderkamercommunisten? Ik weet er alles van. ‘k Heb immers nog een foto uit de jaren zeventig waarop ik samen met enkele uh … kameraden heel duidelijk als ‘geradicaliseerde zolderkamercommunist’ te herkennen ben. Kijk maar 🙂 Een beetje in scene gezet natuurlijk, die foto, en ook met een vette knipoog. Dat dan weer wel.

En de SP? Ach dat komt ooit ook wel weer goed. Vast 😉

zolderkamercommunisten

De foto werd gemaakt door Nico Spilt. Neem eens een kijkje op zijn website:

Langs de rails (nicospilt.com)